ესსეისტიკა

კაპიტალისტური სისტემა უკვე სამი ასწლეულია მსოფლიოს დომინანტური ეკონომიკური მოდელია. სისტემა, რომელმაც სოციალურ-ეკონომიკურ სიკეთეებთან ერთად, უამრავი უბედურება და უთანასწორობა მოიტანა, საქართველოში უკანასკნელი 30 წელია დიდი სისწრაფით იკიდებს ფეხს; კაპიტალიზმს მოჰყვება თავისი კულტურული კოდები - კულტურის ინდუსტრია, რომელიც ეკონომიკური რეალობის გამყარებაა კულტურის სფეროში; წინამდებარე კრებულის მიზანია წარმოაჩინო და გააკრიტიკოს, როგორც კაპიტალიზმის ეკონომიკური ბაზისი, ისე მისი ზედნაშენის - კულტურის ინდუსტრიის მოქმედების პრინციპები და ალგორითმები.

"რუსთაველის ლექსის ენამზეობა" - ეს არის ქართველი ფილოსოფოსის ორიგინალური მოსაზრებებით შემკული ბრწყინვალე ესსეი, რომელიც "ვეფხისტყაოსნის" მუსიკალურობას, ფერსა და მხატვრობას უმშვენიერესი მაგალითების მოხმობით განიხილავს.

წინამდებარე კრებულში შესული სამი ესსეი, სხვა ავტორთა ნაწარმოებების ანალიზისა და საკუთარ დაკვირვებათა საფუძველზე, მარსელ პრუსტის მხატვრულ მეთოდს აყალიბებს.

"ჩემი თვითტკბობა" არის ნაკვეთი მაქს შტირნერის მთავარი ნაშრომისა "ერთადერთი და მისი საკუთრება", რომელშიც ავტორი აზრის, იდეების სფეროს, ისევე, როგორც რელიგიას ესხმის თავს და აქაც ერთადერთის, უნიკალურის იდეის დამკვიდრებას ცდილობს.

"ხელოვნების დეჰუმანიზაცია" 1925 წელსაა დაწერილი და მასში თანამედროვე ხელოვნების ესთეტიკური არსის ანალიზის მცდელობაა მოცემული. ეს ფილოსოფიური ესსეი ხელოვნებათმცოდნეობის პროფესიონალთა აზრით XX საუკუნის მოდერნიზმის უნივერსალურ თეორიას წარმოადგენს.

"ეგზისტენციალიზმი - ეს ჰუმანიზმია" პირველად გამოიცა საფრანგეთში 1946 წელს და მას შემდეგ  რამდენიმე გამოცემა გაიარა. იგი მკითხველს პოპულარული ფორმით აცნობს ეგზისტენციალისტური ფილოსოფიის ძირითად პრინციპებს, განსაკუთრებით კი თვით სარტრის მსოფლმხედველობას, რომლის მთავარი პოსტულატი შეგვიძლია მისივე სიტყვებით ასე ჩამოვაყალიბოთ: "მე პასუხისმგებელი ვარ საკუთარი თავისა და ყველასთვის და ვქმნი ადამიანის  განსაზღვრულ ხატს, რომელსაც ვირჩევ, ვირჩევ რა საკუთარ თავს, მე ვირჩევ ადამიანს ზოგადად".

"ბენედიქტუს სპინოზა" გახლავთ მოსე გოგიბერიძის მცირე ესსეი, რომელშიც მტერიალისტური პოზიციიდანაა განხილული დიდი ფილოსოფოსის შემოქმედება და შეხედულებები.

წინამდებარე ნარკვევი კიდევ ერთი მცდელობაა დემოკრატიის ქრისტიანული ფესვების დემონსტრირებისა და ამ უკანასკნელის მორიგებისა თანამედროვე პოლიტიკურ გამოწვევებთან.

ქართველი ფილოსოფოსი ვაჟა-ფშაველას ფილოსოფიურ-რელიგიურ საწყისებსა და მსოფლმხედველობას იკვლევს არატრადიციულ და უაღღესად საინტერესი ჭრილში, თუმცა ამით არ შემოიფარგლება და ზოგადად ქართველი ერის სულიერ პორტრეტსაც გვთავაზობს.

მწერლის დანიშნულების, ამ დანიშნულების ურღვევობისა და მარადიულობის შესახებაა ეს ბრწყინვალე ესსეი, რომელშიც მაგალითების სახით სამი დიდი ფრანგის - სენტ-ეგზიუპერის, მალროსა და კამიუს -სამწერლო მსოფლმხედველობაა განხილული.

"რვეულებიდან" - ესაა დიმიტრი უზნაძის შენიშნვები და ჩანაწერები, შესრულებული 1944-დან 1949 წლამდე, რომლებიც ფსიქოლოგიის სხვადასხვა ასპექტებს ეხება, მათ შორის ავტომატიმზს, ემოციას, ქცევას, განწყობას და სხვა.

არეოპაგელის ერთ-ერთი ძირითადი ტრაქტატი, "საიდუმლო ღმრთისმეტყველებისათვის" ანუ "მისტიკური თეოლოგია" ეხება პირველმიზეზის ანუ სამყაროს საწყისის საიდუმლო განსაზღვრებას.

ზაქარია ჭიჭინაძე წინამდებარე ნარკვევში საქართველოს ძირძველი ნაწილების, მესხეთის, ჯავახეთისა და აფხაზეთის გამაჰმადიანების ფაქტებს მოგვითხრობს, ასევე ეხება გურიის გამაჰმადიანების მცდელობასა და ამით გამოწვეულ დაცემას მრეწველობის სხვადასხვა დარგებში.

დიდი გერმანელის მსჯელობა პოლიტიკის შესახებ, მცდელობა პოლიტიკის გადმოცემისა რეალურად, როგორც ეს ხდებოდა და, ასევე, წინასწარმეტყველება (რაც შპენგლერის აზროვნებისთვის დამახასიათებელია) იმისა, რაც მოხდება ან უნდა მოხდეს ამ მიმართულებით, - ესაა ამ წიგნის ამოცანა.

თქვენს წინაშეა პირველი მცდელობა ვაზის მოშენებაზე მეცნიერული თვალსაზრისის ჩამოყალიბებისა, რაც შესაძლოა დღეს დროგასულადაც მოჩანდეს, მაგრამ უდაოდ დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ამ აგრარული დარგის განვითარებისთვის.

ეს სტატია 1927 წელს დაიწერა "ენციკლოპედია ბრიტანიკასთვის" და პრაქტიკულად პირველ მცდელობას წარმოადგენს გერმანიის გარეთ ფენომენოლოგიის ძირითადი პოსტულატების გავრცელებისა. ქართულ ენაზე ქვეყნდება პირველად.